Dan Gilbert Wat maakt ons gelukkig?

 

Dan Gilbert is een psychologie professor bij Harvard University en de auteur van “Stuiten op geluk”. Hij daagt het idee uit dat we ongelukkig worden als we niet krijgen wat we willen. Ons “psychologisch immuunsysteem” zorgt dat we ons oprecht gelukkig voelen, zelfs als de dingen niet gaan zoals we gepland hadden.

Experience simulator

Volgens Dan zijn we allemaal in ons hoofd voorzien van een ‘experience simulator’.  Om te weten of we iet leuk, minder leuk, lekker of vies zullen vinden hoeven we niet alles aan den lijve te ondervinden. We kunnen een inschatting maken door in ons hoofd te verbeelden hoe een ervaring zal smaken of voelen en hoe gelukkig of ongelukkig we daar van zullen worden. Wanneer we bijvoorbeeld denken aan wie gelukkiger zal zijn, iemand die miljoenen wint in de loterij of iemand die een ongeluk krijgt en in een rolstoel beland dan hoeven we die situaties niet eerst te beleven om een oordeel te vellen. We kunnen ons er een voorstelling van maken en weten direct welke van de twee gelukkiger zal zijn. Een verkeerde voorstelling, want mensen in een rolstoel blijken niet ongelukkiger te zijn dan loterijwinnaars blijkt uit onderzoek (Brickman, Janoff-Bulman & Coates, 1978).

De toekomst voorspellen

Dan heeft het ook over de ‘impact bias’. Een bias die ons aanzet tot het overschatten van de negativiteit en de duur van een negatieve ervaring. Wanneer we ons onder andere voorstellen dat onze liefdesrelatie eindigt, of we worden afgewezen door een werkgever denken we dat we ons veel langer slecht zullen voelen dan daadwerkelijk het geval is. We houden geen rekening met onze psychologische immuunsysteem (Gilbert, Pinel, Wilson, Blumberg &Wheatley, 1998).

Dan geeft een aantal voorbeelden van mensen die vreselijke dingen hebben meegemaakt hebben en toch claimen zich erg gelukkig te voelen. Voorbeelden die het bestaan van natuurlijk geluk en synthetisch geluk onderschrijven. Bij natuurlijk geluk krijgen we datgene wat we altijd al wilden. Bij synthetisch geluk krijgen we wat we niet wilden maar maken we er het mooiste van. In onze maatschappij geloven we dat synthetisch geluk van mindere waarde is dan natuurlijk geluk.

Vrijheid om te veranderen van keuze

Keuzevrijheid is een goede zaak (zou je zeggen), en zeker wanneer eenmaal gemaakt keuzes nog een paar dagen omkeerbaar. Toch? In een experiment waarbij studenten een keuze mochten maken welke van de twee mooiste foto’s die ze zelf gemaakt hadden konden meenemen naar huis (Gilbert&Ebert, 2002) bleek dat studenten de foto die ze meenamen mooier vonden wanneer zij geen mogelijkheid kregen om hun keuze binnen een aantal dagen terug te draaien. De groep studenten die wel de mogelijkheid kregen om binnen een aantal dagen te wisselen van foto waren ontevredener met hun gekozen foto. Ook nadat de periode om om te ruilen verstreken was. Degenen zonder de mogelijkheid tot omruilen waren meer tevreden met de foto die ze hadden gekozen.

Tsja logisch, dat doe je bewust om je eigen keuze goed te praten zou je zeggen. Maar dat blijkt niet zo bewust te zijn als je zou denken (Lieberman, Ochsner, Gilbert&Schachter, 2001).

Aan een hele nieuwe groep studenten (controlegroep) werd uitleg gegeven over een fotocursus die zou plaatsvinden op school en er werd hen gevraagd of ze in de onomkeerbare keuze groep wilden zitten of de omkeerbare keuze groep. 66% wenste in de omkeerbare keuze groep te zitten. De groep die uiteindelijk als meest ongelukkige zou eindigen met hun zelfgekozen foto’s.

Mooi om aan te denken hoeveel keuzevrijheid goed voor ons is wanneer we ons gelukkiger willen voelen. Door onszelf te begrenzen in onze keuzevrijheid kunnen we geluk, die we doorgaans buiten onszelf zoeken binnen onszelf vinden.

 

Bronnen:

Brickman, P., Janoff-Bulman, R., & Coates, D. (1978). Lottery winners and accident victims: is happiness relative?. (Journal of Personality and Social Psychology, Vol. 36, No. 8, Aug. 1978, p. 917-927.)

Gilbert, D. T., Pinel, E. C., Wilson, T. D., Blumberg, S. J., & Wheatley, T. (1998). Immune neglect: A source of durability bias in affective forecasting. Journal of Personality and Social Psychology, 75, 617-638.

Gilbert, D. T., & Ebert, J. E. J. (2002). Decisions and revisions: The affective forecasting of changeable outcomes. Journal of Personality and Social Psychology, 82, 503-514.

Lieberman, M. D., Ochsner, K. N., Gilbert, D. T., & Schacter, D. L. (2001). Do amnesics exhibit cognitive dissonance reduction? The role of explicit memory and attention in attitude change. Psychological Science12, 135-140.

 

 

FacebookTwitterGoogle+Share