Alles in het leven is relatief. Zo heeft een product bijvoorbeeld geen vaste objectieve waarde. Een glas water thuis kost je nog geen cent, een glas water uit een flesje in een chique restaurant kost je het 100-voudige. Een kopje koffie uit de koffiezetapparaat thuis kost je nog geen 10 cent. Bij Starbucks betaal je met liefde het 40-voudige.

Hoeveel geld zou je bereid zijn te betalen voor een autoradio als je er vandaag eentje zou moeten kopen? 100 euro? 150 misschien? Wanneer je net een proefrit in die fonkelnieuwe auto van 25.000 euro hebt gemaakt en je hebt een uur zitten onderhandelen over de prijs met de autoverkoper weet hij het goed gemaakt. Je krijgt de auto met het nieuwste generatie audiosysteem waarvan de radio alleen al 749 euro kost nu voor maar 500 euro. Al glinsterend van geluk onderteken je de koopovereenkomst. Wat is er aan de hand? Hoe komt het dat je dit soort ‘irrationele’  beslissingen neemt? Zoals gezegd heeft het te maken met relativiteit. Zie bijvoorbeeld de onderstaande zwarte cirkels. Hoewel ze beide even groot zijn is onze perceptie ervan verschillend. En zo werkt het o.a. ook met de prijzen van producten.

Neem bijvoorbeeld de  Mediamarkt waar rijen en rijen televisies in verschillende prijsklassen opgesteld staan zodat je zowel de prijzen als ieder ander detail kunt vergelijken. Details waar je misschien zelf niet eens bij stilgestaan had. Maar de marketing afdeling van de tv producenten uiteraard wel. Je vergelijkt en vergelijkt en neemt niet de duurste maar ook zeker niet de goedkoopste televisie. Want ja de goedkoopste televisie… dat past waarschijnlijk niet zo goed bij je zelfbeeld. Thuis aangekomen met een televisie die je waarschijnlijk meer gekost heeft dan je van plan was uit te geven zul je die vergelijkingen nooit weer maken. De tv die 300 euro goedkoper was en 25% minder resolutie heeft had waarschijnlijk even mooi gestaan in je woonkamer. (Maar nu heb je in ieder geval een tv die een resolutie van een triljard plus pixels heeft. Je weet wel eentje die de eerstkomende twintig jaar nog door geen enkele kabelmaatschappij met de juiste uitzendingen wordt ondersteund).

Een ander voorbeeld. Je staat op het punt om een USB-stick te kopen voor 10 euro wanneer je je buurman tegen komt die je vertelt dat er op 20 minuten loopafstand dezelfde USB-stick de helft goedkoper is. Je zou dus in absolute termen 5 euro besparen en bent daarmee relatief de helft goedkoper uit wanneer je naar die andere winkel toe loopt. Loop je naar die andere winkel of niet? Stel je nu voor dat je op het punt staat om de eerder besproken tv van 2000 euro te kopen. weer komt je buurman en wijst je er op dat de tv op 20 minuten loopafstand 5 euro goedkoper is. Zou je er nu heen lopen? Als het antwoord nee is moet je je toch echt afvragen waarom je dat niet doet. Het gaat toch allebei de keren echt om 5 euro. De ene 5 euro is evenveel waard als de andere.

 

Relativity Dan Ariely

Relativiteit

 

Dan Ariely is een Amerikaanse psychologie en ‘behavioral economics’ professor van Israelische afkomst. Hij is de schrijver van onder andere Predictably irrational en The upside of irrationality. In zijn boeken en deze video legt Dan uit dat dat we minder rationeel zijn dan we onszelf doen geloven.

De economische theorieën gaan ervan uit dat mensen altijd rationele (bewuste, weldoordachte) keuzes maken. Psychologische factoren als emoties, verlangen of de invloed van de omgeving en situatie worden vaak onderschat of niet meegenomen in economische theorieën. En niet alleen door economische theorieën maar ook door onszelf.

 

Predictably Irrational

Predictably Irrational – Dan Ariely

 

Zo menen de hoge heren van financiële instellingen allemaal te weten dat een hogere bonus op het werk leidt tot betere prestaties. Toch? Of zouden sociale normen en vertrouwen misschien ook een rol spelen? En hoe komt het dat we zo weinig zelfcontrole hebben? We nemen onszelf voor om te gaan diëten (aan die opdracht te beginnen, het gras te maaien, het belastingformulier in te vullen, etc.) maar nu nog even niet. Het welbekende uitstelgedrag. Volgende maand gaan we zeker diëten zeggen we nu. En als het volgende maand is… Nou dan weet je het wel. We nemen ons thuis voor om aan veilige seks te doen, maar wanneer we geen condoom ter beschikking hebben maakt dat opeens niet zoveel meer uit. Want ja ons overkomt natuurlijk niks slechts. Dat gebeurt alleen andere ‘onvoorzichtige’ mensen zeggen we als we thuis veilig op de bank zitten. En hoe komt het dat jij meestal meer waarde hecht aan jouw tweedehands spullen dan iemand die ze wil kopen? Of, welke kast vind je mooier? Degene die je kant en klaar koopt of degene die je bij de IKEA haalt en waar je 2 uren mee bezig bent om in elkaar te zetten. Laat je verassen door antwoorden  op dit soort vragen door Dan Ariely.

 

 

FacebookTwitterGoogle+Share

lees meer